اسلام و ناسیونالیسم توأمان، بخش مهمی از هویت جامعه عرب را به خود اختصاص داده است. در میان سرزمین‌های اسلامی که تاریخ و پیشینه‌ای در خور توجه در زمینه پیوستاری اسلام و ناسیونالیسم دارند، مصر به‌عنوان بخش مهمی از جهان اسلام و پیشتاز اندیشه‌های ناسیونالیستی، بستر مناسبی برای چالش اندیشه‌های سیاسی و اجتماعی مختلف در این حوزه بوده است. عواملی چون حمله ناپلئون به مصر، فروپاشی امپراتوری عثمانی و استعمار بریتانیا، استقلال مصر را به مخاطره انداخت و موجبات ظهور اندیشه‌های سیاسی مختلف برای مقابله با این بحران را پدید آورد. ناکامی اندیشه‌های اصلاح‌طلبانه که شاید نتیجه ناتوانی آن‌ها در تبدیل ایدئولوژی به یک جنبش سیاسی بود و تبدیل اندیشه‌های عقل‌گرایانه به اندیشه بازگشت به اسلام سنتی یا سلفی، اندیشمندان چون مصطفی کامل و احمد لطفی السید را به اتخاذ رویکرد ملی‌گرایانه به‌جای ایده‌های فراملیتی و اتحاد اسلامی وادار کرد. آنچه مقرر است در این پژوهش بدان پرداخته شود، چیستی رابطه اسلام و ناسیونالیسم در آثار و اندیشه‌های این دو متفکر است. بررسی آثار این دو اندیشمند با روشی توصیفی- تحلیلی نشان داد در آراء مصطفی کامل بین اسلام و ناسیونالیسم، رابطه عموم و خصوص برقرار است و او دین را بستری برای خدمت به آرمان‌های میهنی می‌دانست. السید که نسبت به کامل از اندیشه‌های سکولار بهره می‌برد، دین را منحصر به رابطه انسان و خدا و قلمرو شخصی انسان می‌دانست و معتقد بود که میان اسلام و ناسیونالیسم رابطه متباین برقرار است. واژگان کلیدی: مصر، اسلام، ناسیونالیسم، مصطفی کامل، احمد لطفی السید
نمایه ها:
مصر | 
اسلام | 
کد نوشتار : 403871