کمپلکس ملک سیاه کوه در حدود 35 کیلومتری شمال زاهدان و در محل تلاقی مرزی سه کشور ایران، افغانستان و پاکستان واقع شده است . از لحاظ تقسیم‌بندی زونهای ساختاری ایران، این منطقه جزو زن جوش خورده سیستان (یا زون نهبندان - خاش) محسوب می‌شود. سنگهای میزبان این کمپلکس ، شیل‌ها، سیلتستونها، مارنها و سنگهای آهکی به سن پالئوسن - ائوسن می‌باشند و جزو حوضه سفیدابه محسوب می‌شوند. در میان این مجموعه، گسترش سنگهای آهکی بسیار کم است ، بطوری که غالبا بصورت نوارهای باریک در بین سنگهای رسوبی دیگر دیده می‌شوند. با توجه به اینکه توده‌های نفوذی و نیمه‌نفوذی کمپلکس ملک سیاه کوه به درون مجموعه رسوبی فوق نفوذ کرده‌اند، سن آنها قطعا بعد از ائوسن خواهد بود. همچنین، تعیین سن رادیومتری به روش K - Ar بر روی هوزنبلن که قلا توسط دیگران انجام شده است ، نیز سن 27/2 + - 4 و 28/8 + - 3/5 میلیون سال (الیگوسن سن یالایی) را داده است . توده‌های سازنده این کمپلکس عمدتا کوچک و جدا از هم و بیشتر از نوع لاکویت ، سیل و دایک هستند. بخاطر کوچک بودن و عمق کم جایگزین توده‌ها و نامناسب بودن جنس سنگهای میزبان و نی عملکرد بسیار ضعیف سیالات مشتق شده از توده‌ها و شاید روش جایگیری نسبتا انفعالی، دگرگونی مجاورتی ضعیف است و از حد نیمه هورنفلس‌های لکه‌دار فراتر نمی‌رود، ولی در مواردی که باندهای آهکی در بین سنگهای میزبان حضور داشته است ، بخاطر مستعدبودن در مقابل دگرگونی حرارتی، دگرگونی مجاورتی شدیدتری را تا مرحله تشکیل اپیدوت - زوئیزیت متحمل شده‌اند. مطالعات پتروگرافی و صحرایی وجود چهار فاز آذرین را در این کمپلکس نشان می‌دهند که به ترتیب از قدیم به جدیدتر عبارتند از: سیلهای دولریتی، میکرو - هورنبلد کوارتز دیوریت‌ها و میکرو - هورنبلند تونالیت‌ها، میکرو - هونبلند گرانودیوریت‌ها داسیت - ریوداسیت‌ها و دایکهای دولریتی. آنکلاوها عمدتا ترکیب دیوریت ، گابرو، هونبلند و کوارتز دیوریت دارند و در قالب چهار مجموعه زیر قرار می‌گیرند: آنکلاوهای کومولایی، آنکلاوهای کنده شده از حاشیه‌های سریع سرد شده پلوتونها، آنکلاوهای کنده شده از فازهای قبلی، و زینوکریست‌ها کوارتز و پلاژیوکلاز. کانیهای اصلی این توده‌ها شامل هورنبلند، پلاژیوکلاز، کوارتز و به مقدار کمتر فلدسپار آلکالن می‌باشند. کانیهای اپک ، آپاتیت ، اسفن و زیرکن بعنوان کانیهای فرعی این مجموعه را همراهی می‌کنند. بررسی‌های ژئوشیمیایی نشان می‌دهند که این توده‌ها، کالکوآلکالن و متاآلومینه هستند و جزو گرانیتوئیدهای نوع I می‌باشند. وجود آنومالی منفی Nb - Ti و الگوهای ژئوشیمیایی مشابه با آداکیت‌ها و نیز نمودارهای تعیین جایگاه تکتونیکی و روابط سنی، تشکیل این سنگها را در یک قوس بعد تصادمی تایید می‌کنند. ادامه فرورانش پوسته اقیانوسی آمفیبولیتی شده، بعد از تصادم و رانده شدن آن به زیر ورقه و ذوب‌بخشی آن تحت اثر افزایش گرادیان حرارتی بعد از تصادم و کاهش آدیاباتیک فشار (تحت اتثر گسلهای امتدادلغز) منجر به تشکیل یک ماگمای گابرو - دیوریتی شده است و تفریق این ماگما در اتاقهای ماگمایی کم‌عمق پوسته‌ای، طیف‌سنگهای مشاهده شده در کمپلکس ملک سیاه کوه را ایجاد کرده است . بعلاوه، احتمال عملکرد آلایش پوسته‌ای و اختلاط ماگمایی در تشکیل این سنگها وجود دارد.
نمایه ها:
کد نوشتار : 22226