حوزه فرهنگی و هنری صفویان دارای سامان و مدیریتی متمرکز بوده که بر هویت های ملی و فراگیرتاکید داشته است.به نظر می آیدکه نگرشی مسلط باویژگی های آرایش گفتمانی شرایطی خاص در فرهنگ وهنر صفوی به وجود آورده بودکه به گونه ای مسلط و فراگیرموجب تجلی باغ در شکل و محتوی هنر های مختلف معماری، فرش ، هنرهای صناعی ، نگارگری و ...شده است. در دوره صفوی فرش هم طراز باسایر رشته های هنری تحت تاثیر نگرش فرهنگی مسلط ، به بازنمائی باغ می پردازد.در طرح باغی که از طرح های شاخص فرش دوره صفوی است ، بازنمائی باغ با استفاده از نقوش درختان و گیاهان و...به صورتی مستقیم صورت پذیرفت هم چنین در قالب طرح های متنوع و با استفاده از نقوش تجریدی و انتزاعی و نسبتا واقعی از گل ها و گیاهان و ...باغ به صورتی غیر مستقیم باز نمائی می گردید . چنین به نظر می آید که باغ دارای نقشی تعیین کننده و مسلط با ویژگی های گفتمانی در طرح و نقش فرش های صفوی بوده اند که می توان از آن تحت عنوان گفتمان باغ یاد نمود . دراوایل دوره قاجاری به نظر می رسد که تسلط و حضور باغ درآثار هنری و فرهنگی همانند دوره های پیشین خود پابرجاست . اما با روندی تدریجی و با شکل گیری حوزه های جدید در تفکر و نظام دانائی جامعه قاجاری و تاثیر آن که با منشا و خاستگاه غربی بوده است ، اندک اندک آثار فرهنگی و هنری در شکل و محتوی از گفتمان باغ فاصله می گیرند وهنرمندان به گونه ای واقع گرایانه و به دور از اندیشه های پیشین به خلق آثار فرهنگی و هنری می پردازند . چنانچه حوزه اندیشه جدید و به شدت تاثیر گذار جامعه قاجاری را که تحت تاثیر مدرنیته بوده را با عنوان گفتمان مدرنیته در نظر بیاوریم ، به نظر می آید بر خلاف تاثیر گسترده گفتمان مدرنیته بر بسیاری از حوزه های هنری و فرهنگی ، فرش در دوره قاجاری علیرغم دریافت تاثیرات اندک از مدرنیته به شیوه و روش پیشین خود در گفتمان باغ حضور دارد. جهت گیری پژوهش حاضر با هدف شناخت و تحلیل چگونگی شکل گیری طرح هاو نقوش فرش های صفوی براساس تاثیر فضای فکری و معرفتی فرهنگ و هنر صفوی و آرایش گفتمانی باغ وهم چنین چگونگی پایداری این گفتمان برفرش های دوره قاجاری برخلاف تاثیرات عمیق مدرنیته شکل گرفته است. این پژوهش براساس ماهیت و روش ، پژوهشی تاریخی ، توصیفی ، تحلیلی است که به روش کتابخانه ای و اسنادی به گرد آوری داده ها پرداخته است.چارچوب نظری پژوهش نیزبا اتکا بر نظریه گفتمان میشل فوکو و روش تحلیل لاکلا و موفه به پردازش و تحلیل یافته ها می پردازد . پژوهش در بردارنده نتایجی است که نشان دهنده شکل گیری نگرش و تفکری تعیین کننده و نظم دهنده در حوزه فرهنگی صفویان تحت عنوان گفتمان باغ و به ویژه تسلط این گفتمان برفرش صفوی است وهم چنین پایداری و سلطه گفتمان باغ بر فرش های دوره قاجاری را بر خلاف سلطه گفتمان مدرنیته در فضای فرهنگی قاجار نشان می دهد .
کد نوشتار : 367472