چکیده یکی از مهم‌ترین عرصه‌های ادبیات مقاومت، خاطره‌نگاری جنگ است. این خاطرات معمولاً از اسناد فرهنگی به جای مانده از دوران دفاع مقدس یا به شکل مستقیم از طریق ضبط خاطرات راویان جنگ، یا بازخوانی، ویرایش و بازنویسی خاطرات خود رزمندگان و فرماندهان جنگ، وصیت نام? شهدا، مکاتبات رزمندگان و منابع دیگری از این قبیل جمع‌آوری شده و در قالب زندگینامه‌ها، آثار داستانی و نمایشنامه بازنویسی و بازنمایی می‌شوند. در جامع? آماری این تحقیق، خاطره‏نگاشته‌های هفت تن از شهدای خلبان شکاری و یک تن از خلبانانی که هم‌اکنون در قید حیات هستند‌، مورد پژوهش قرار گرفته است. به منظور مشخص کردن عناصر سازند? خاطره‏نگاشته‌های خلبانان شکاری هشت سال دفاع مقدس، ابتدا مفاهیم استخراج و سپس در نموداری ستونی به شمارش درآمدند. مدل مفهومی بر اساس شاخصه‌های ادبیات پایداری از جمله: وطن‌دوستی، ایثار، شجاعت، پایداری و آزادگی و... مرتب شده‌اند. سپس در جدولی دیگر، برای هرکدام از عناصر سازند? خاطره‏نگاشته‌ها شاهد مثال‌هایی آورده شد. سپس از نظر بسامد مفاهیم و شاخصه‌های ادبیات پایداری‌ مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت که آمارهای آن در نمودارهایی گنجانده و ارائه شد. همچنین این خاطره‏نگاشته‌ها از منظر ساختاری و ویژگی‌های عام این نوع نیز واکاوی شد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد، عناصری چون صمیمیت زبان، نثر خودمانی، برجستگی حوادث، واقع‌گرایی، روانی و روشنی، نثر غیر داستانی، عدم شخصیت‌پردازی، عدم تعلیق و تنش‌های داستانی از ویژگی‌های عمد? این آثار می‌باشند. باید توجه داشت، اگرچه واقعی و مستند بودن این آثار و تفاوت اساسی آن‌ها با آثار تخیلی و غیرواقع، محدودیت‌هایی برای خالق آن‌ها پدید می‌آورد؛ اما روشن است که استفاده از شگردهای روایی و عناصر داستانی در پرداخت خاطره‏نگاشته موجب جذابیت اثر و جلب مخاطبان بیشتر و القا و گسترش مفاهیم ارزشمند نهفته در آن‌ها می‌شود. بنابراین باید تأکید کرد که خاطره‌نگاشته‌های خلبانان شکاری برای درخشیدن و قرارگرفتن در شمار ادبیات پایداری، میباید فراتر از ماهیت و گستر? موضوعی تاریخ جنگ، با فنون داستانی و ادبی و شگردهای روایت شناسی بازنویسی و در مواردی حتی بازآفرینی شوند تا موجودیت و سرشتی قابل توجه و درخور این آثار پیدا کنند. کلید واژه: ادبیات پایداری، نیروی هوایی، خلبانان شکاری، خاطره‏نگاشته‌، نثر فارسی
نمایه ها: