پژوهش حاضر که در حوزه باروری افتراقی انجام می‌شود، بدنبال یافتن پاسخی به این پرسش بوده است : "الگوی نابرابر باروری در مناطق بیستگانه شهر تهران و در 24 استان ایران (مبتنی بر تقسیمات سرشماری 1365) تحت تاثیر چه عواملی و چگونه شکل گرفته است ؟" محقق در بررسیهای اکتشافی خود دربارهء باروری خانواده‌های ساکن مناطق بیستگانه شهر تهران و استانهای ایران به این نکته می‌رسد که الگوی باروری، منطقه به منطقه در شهر تهران و استان به استان در کل ایران متفاوت است . پرسش تحقیق نیز براساس این یافته در ذهن نگارنده شکل می‌گیرد. از اینرو این پژوهش کار خود را با دو هدف مشخص آغاز کرد: نخست آنکه چه عاملی موجب بروز الگوی نابرابر باروری در مناطق بیستگانه تهران و استانهای ایران شده است . دوم آنکه: ساز و کار (مکانیسم) بوجود آمدن این الگو چگونه است ؟ برای رسیدن به این دو هدف ادبیات موجود در باب رفتار باروری نقد و بررسی شد و در نهایت مناسبترین رویکرد نظری برای رسیدن به این اهداف ، رویکرد نظری جامعه‌شناختی انتخاب شد. جامعترین مدل علی از این رویکرد، مدل فریدمن است که مبتنی بر مدل دیویس و بلیک توسعه یافته است . براساس مدل فریدمن الگوی باروری (رفتار باروری) آدمیان بطور مستقیم تحت تاثیر عوامل بی‌واسطه مثل سن ازدواج، پیشگیری از بارداری تغییر می‌کند. این عوامل بی‌واسطه نیز تحت تاثیر نظام ارزشی و هنجاری راجع به این متغیرها تغییر می‌کند. براساس این مدل نظام ارزشی و هنجاری راجع به متغیرهای بینابین بعد از گذشت مدت زمانی از تغییرات در سطح ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و جمعیتی (محیط) و متاثر از این تغییرات شکل جدید پیدا می‌کند و این نظام ارزشی هنجاری جدید است که بر متغیرهای بینابین تاثیر گذارده و بواسطه تغییر در متغیرهای بینابین رفتار باروری نیز تغییر می‌کند. این پژوهش نیز سطح توسعه یافتگی استان و پایگاه اجتماعی - اقتصادی خانواده در شهر تهران را بعنوان متغیر محیطی برای مدل انتخاب کرد و متغیر بینابین برای استانها را درصد استفاده از روشهای پیشگیری و درصد نیروی فعال جمعیت 14 - 10 ساله انتخاب شد. برای شهر تهران نیز سن ازدواج روسای خانواده بعنوان متغیر بینابین وارد مدل می‌شود. متغیر وابسته (الگوی باروری) برای استانها میزان موالید خام و برای تهران تعداد فرزندان زنده فعلی خانواده برگزیده شد.
کد نوشتار : 30343ff