یکی از معایب استفاده از تکنیک طیف‌سنجی مرئی- ماوراء بنفش برای اندازه‌گیری کمی نمونه‌های چند جزئی، امکان همپوشانی طیفی اجزای تشکیل‌دهندهء نمونه می‌باشد . در نتیجه یک شیمی تجزیه‌دان ناچار به جداسازی اجزاء از یکدیگر و اندازه‌گیری هر یک از آنها به صورت جداگانه با استفاده از روش‌های کالیبراسیون تک متغیره است . اما به کمک روش‌های کالیبراسیون چند متغیره می‌توان چندین جزء موجود در نمونه را به صورت همزمان اندازه‌گیری نمود. یکی از جدیدترین این روش‌ها، روش "حداقل مربعات جزئی" (PLS) می‌باشد. این روش نسبت به روش قدیمی‌تر "حداقل مربعات کلاسیک " (CLS) از توانایی بیشتری برخوردار است و به وسیلهء آن حتی در صورت همپوشانی شدید طیف‌ها، برهم‌کنش اجزای مورد اندازه‌گیری و حضور نوفه، می‌توان جوابهایی با صحت قابل قبول به دست آورد. در این کار تحقیقی، عملکرد سه روش "جمع‌پذیری مقادیر جذب "، CLS و PLS توسط دوسری آزمایش با یکدیگر مقایسه گردید و کلیهء اندازه‌گیریها توسط یک طیف‌سنج نوری متصل به کامپیوتر PC486 انجام گرفت . در سری اول آزمایش ، محلولهایی از سولفات عناصر واسطه مورد استفاده قرار گرفتند. روش‌های جمع‌پذیری، CLS و PLS در مورد سیستمهای دو جزیی (سولفاتهای نیکل و کبالت)، سه جزیی (سولفاتهای نیکل، کبالت و مس) و چهار جزیی (سولفاتهای نیکل، کبالت ، مس و آهن (III)) اعمال گردیدند. در هیچ یک از این سیستمها همپوشانی‌های شدید طیفی ملاحظه نمی‌گردد و تنها در سیستم چهارجزیی، بین دو جزء مس و آهن (II) برهم‌کنش وجود دارد. سپس برای مقایسهء کارایی دو روش CLS و PLS در حضور مزاحمت فیزیکی ناشی از پراکندگی نور، مقداری کلرید باریم به سیستم جزیی افزوده شد و این سیستم با مزاحمت سولفات باریم بررسی گردید و بالاخره برای نشان دادن توانمندی PLS نسبت به CLS، سیستم سه جزیی به گونه‌ای تهیه شد که در نمونه‌های استاندارد فقط غلظت سولفاتهای نیکل و کبالت معلوم بوده و سولفات مس به صورت تصادفی افزوده شد و غلظت آن نامعلوم بود. از این سیستم برای پیشگویی غلظت دو جزء نیکل و کبالت موجود در یک مجموعهء سه جزیی استفاده شد . در سری دوم آزمایش ، از کمپلکسهای عناصر واسطه (آهن (II)، کبالت ، مس ، نیکل و پالادیم) در حضور معرف دی اتیل دی‌تیو کربامات (DEDTC) استفاده شد. در این سیستم که همپوشانی‌های شدید طیفی مشهود می‌باشد، توانایی دو روش CLS و PLS در اندازه‌گیری همزمان این پنج عنصر تا غلظت 2 x 10 -6M، با یکدیگر مقایسه گردید [6]. در هر دو سری آزمایش برای بررسی توانایی مدل، از یک مجموعهء پیشگویی با غلظتهای معلوم استفاده شد و سپس غلظت اجزای این نمونه‌ها توسط مدل پیشگویی گردید. نتایج نشان داد که خطاهای محاسبه شده در روش PLS نسبت به روش‌های قبلی بسیار کمتر می‌باشد.
کد نوشتار : 12558