نیترات یکی از مهمترین آلوده‌کننده‌های آب زیرزمینی است که بصورت طبیعی و یا بر اثر فعالیت‌های بشر وارد خاک و آب می‌شود. منابع ورود نیترات به آب زیرزمینی متعدد است . در مناطق شهری عامل اصلی افزایش نیترات آب زیرزمینی، دفع فاضلاب خانگی تصفیه نشده در زمین توسط چاههای جذبی است . شهر مشهد با احتساب شهرکهای اطراف آن بیش از 4ˆ2 میلیون نفر جمعیت دارد. تامین آب شهر عمدتا" متکی بر آبهای زیرزمینی است که بیش از 50 درصد آن توسط چاههای واقع در محدوده شهر تامین می‌شود. این شهر در سال 1374 223 میلیون مترمکعب آب نیاز دارد که بیش از 80 درصد آن بصورت فاضلاب توسط چاههای جذبی دفع می‌شود. دفع فاضلاب به روش مذکور باعث آلودگی منابع آب زیرزمینی منطقه شده بطوریکه غلظت نیترات در برخی چاهها از حدود مجاز 10mgN/l افزایش یافته است . مدل ریاضی کیفی آب زیرزمینی شهر مشهد با استفاده از نرم‌افزار Gwtran تهیه شده است . دراین مدل نیترات موجود بعنوان نمایانگر کیفیت آبخوان درنظرگرفته شده و فرض شده که نیترات در آبخوان بصورت پایدار باشد. شبکه مدل محدوده مورد مطالعه که بالغ بر 363 کیلومترمربع وسعت دارد دارای 20 حلقه، 959 گره و 1768 جزء مثلثی است . زمان اولیه سال 1364 و دوره تطابق برای تنظیم جریان 8 سال و برای تنظیم غلظت نیترات 3 سال است . لایه آبدار از نوع لایه‌های آبدار باز است و تغذیه سفره از طریق فاضلاب شهری و نزولات جوی صورت می‌گیرد. با استفاده از مدل تنظیم شده جریان و غلظت نیترات آب زیرزمینی شهر مشهد وضعیت آینده سفره دراین محدوده با طرح سناریوهای مختلف تا سال 1385 مورد بررسی قرار گرفت . نتایج حاصل از این مطالعات نشان داد که چنانچه میزان برداشت آب از آبخوان و نحوه دفع فاضلاب بصورت فعلی حفظ شود سطح آب زیرزمینی در محدوده شهر حدود 19 متر بالا آمده و غلظت نیترات آن در سال 1385 بطور متوسط 5ˆ5 میلی‌گرم در لیتر نسبت به سال 1372 افزایش می‌یابد. بطورکلی با احداث شبکه جمع‌آوری فاضلاب غلظت نیترات و سطح تراز آب زیرزمینی افت کرده که مقدار آنها به سرعت اجرای شبکه جمع‌آوری فاضلاب بستگی دارد. این مطالعات نشان داد که کاهش یا افزایش برداشت آب از آبخوان اثر کمی در غلظت نیترات آب زیرزمینی دارد. بعبارت دیگر تغییر در پمپاژ چاهها کمک موثری در کاهش غلظت نیترات نخواهد داشت مگر آنکه غلظت نیترات ورودی در همان زمان کاهش یابد.
نمایه ها:
مشهد | 
کیفیت | 
آب | 
کد نوشتار : 04642