چکیده پژوهش حاضر با هدف شناسایی و نقد رویکردهای تربیت اخلاقی، وضعیت و جایگاه مولفه‌های آنها در برنامه درسی فعلی و طراحی الگوی برنامه درسی، جهت تربیت اخلاقی در دوره ابتدایی انجام شده است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی است. از منظر گردآوری و تحلیل داده‌ها، رویکرد یا پارادایم زیربنایی پژوهش، کیفی است. گرچه در پاره‌ای موارد از شاخص‌های کمی نیز استفاده شده است، لیکن رویکرد غالب کیفی بوده است. به منظور شناسایی وضعیت موجود تربیت اخلاقی در برنامه درسی دوره ابتدایی، با بهره‌گیری از تکنیک تحلیل محتوا، کتابهای درسی قرآن، هدیه‌های آسمان، بخوانیم، بنویسیم و تعلیمات اجتماعی پایه‌های اول تا پنجم دوره ابتدایی از نظر توجه به مولفه‌های رویکردهای تربیت اخلاقی معاصر که به تأیید 15 نفر از متخصصان تعلیم و تربیت رسیده است، مورد بررسی قرار گرفتند. فراوانی مضامین، تصاویر (عکس)، سوال و تکالیف (فعالیت‌های دانش‌آموزان و تمرین‌های مندرج در کتاب) پس از شمارش و درج در جدول توزیع فراوانی و درصد مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند(جمعاً 17 کتاب). طبق نتایج تحقیق، علی‌رغم اهمیت نقش نهاد آموزش و پرورش در فرایند تربیت متربیان و نیز محوریت اساسی کتب درسی در جریان تعلیم و تربیت در کتابهای درسی، به مسأله مهمی چون تربیت اخلاقی به طور جدی و علمی پرداخته نشده است. همچنین بیشتر مطالب کتب یاد شده، به شکل مضامین حاوی پند و اندرز ارائه شده و برای ارتباط مولفه‌های تربیت اخلاقی با زندگی روزمره دانش‌آموزان فعالیتی پیش‌بینی نشده است. از شیوه‌های تدریس متناسب با رده سنی کودکان دبستانی، در جهت ارتقاء شناخت ارزش اخلاقی و در نهایت التزام به آموزه‌های اخلاقی با رویکرد اسلامی در آنان کمتر بهره‌ برده شده است. به منظور ارائه الگوی برنامه‌درسی تربیت اخلاقی ویژه دوره ابتدایی، از منابع متعدد از جمله پژوهش‌ها، تألیفات، تجارب سایر کشورها و همچنین نظر متخصصان استفاده شد. با استفاده از منابع یاد شده، الگوی مناسب برنامه درسی تربیت اخلاقی تهیه و برای اعتبارسنجی از نظر 20 نفر از صاحبنظران مرتبط استفاده شد. الگو در 10 عنصر اصلی بر اساس الگوی برنامه درسی اکر یعنی اهداف، محتوا، راهبردهای یادگیری، نقش معلم، گروه‌بندی، زمان، مکان، مواد و منابع و شیوه ارزشیابی با مرکزیت منطق تنظیم شده است. از جمله ویژگی‌های این الگو می‌توان به بومی بودن، توجه به ویژگی‌های مخاطبان، علمی بودن، اختصاصی بودن، سادگی، بدیع بودن، واقع‌نگری، نگاه تربیتی و رویکرد فعال در آموزش یادگیری اشاره کرد. کلید واژه‌ها: برنامه درسی، تربیت اخلاقی، الگوی برنامه درسی، دوره ابتدایی، رویکرد اسلامی
کد نوشتار : 318159