مسمّط یکی‌ از قالب‌های شعر فارسی است که از آغاز تا‌ کنون از نظر مضمون و محتوا و وزن‌های عروضی فراز و نشیب‌های متعددی را از سر گذرانده است. مسمّط را بر حسب شماره مصرع‌های هر بند به نام‌های مثلث، مربع، مخمس، مسدس و مثمن نیز خوانده‌اند و این نوع آخر از همه بیشتر در دیوان منوچهری است. پس از منوچهری این قالب شعری بسیار مورد توجه قرار گرفته است. در عصر مشروطه که هنر شاعری در خدمت مبارزه و آزادی‌خواهی‌ قرار گرفته است، این قالب شعری مورد توجه شاعران منتقد قرارگرفت و اشعار انتقادی فراوانی‌ در این قالب سروده شد. این قالب از ابتدای شکل‏گیری در شعر فارسی تا کنون تحولات زیادی را از حیث مضمون، شکل و محتوا پشت سر گذاشته و بی‌شک در پیدایش قالب‏های جدید شعر فارسی از جمله دوبیتی‎های پیوسته و شعر نیمایی نیز تاثیرگذار بوده ‌است شناخت قالب شعری مسمّط و بررسی تحولاتی که از آغاز تا کنون بر شکل و ظاهر این نوع ادبی عارض گشته از جمله اهداف این پژوهش است. همچنین تحول موضوعات و مضامینی که در این قالب شعری به کار رفته است و نیز رویکرد شاعران عصر مشروطه به قالب مسمّط و تأثیر آن در شکل‌گیری شعر نیمایی مورد توجه قرار گرفته است. در این تحقیق با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی با ابزار گردآوری کتابخانه‌ای و با مطالعه‌ی منابع و مآخذ، استخراج تحولات مسمّط از همه‌ی جوانب پرداخته‌ایم. در این پژوهش که شامل چهار فصلِ کلیات، سیر تحول مسمّط، رویکرد شاعران عصر مشروطه به قالب مسمّط و تأثیر آن در پیدایش شعر نیمایی و نتیجه‌گیری تنظیم شده است؛ می‌توان گفت که مسمّط نیز مانند سایر قالب‌های شعر فارسی، در دوران معاصر پا از صورت نخستین و دایره‌ی محدود خود فراتر نهاده، شکل‌ها و گونه‌های مختلفی یافته است. مسمّط‌های ترجیعی و ترکیبی که در گذشته‌های دور نمونه‌های نادری از آن‌ها در دواوین شعرای سلف موجود بوده است، از نو احیا شده و مورد استفاده شاعران قرار گرفته و نوعی مسمّط ذوقافیتین به وسیله‌ی ایرج و دهخدا ساخته شده که پیروان زیادی یافته و در واقع فصل جدیدی در زمینه‌ی مسمّط سازی باز کرده است. همچنین در گذر زمان و بروز حوادث گوناگون موضوعات و مضامین به کار رفته در این قالب شعری دچار تحول شده است به گونه‌ای که گاه شاعران از مسمّط برای وصف طبیعت و زیبایی‌های آن بهره گرفته‌اند و گاه زمینه‌ای مناسب برای ایراد اندیشه‌های سیاسی، انقلابی، ناسیونالیستی و عدالت‌خواهانه‌ی آنان شده است. قالب شعری مسمّط از جمله قالب‌های شعری است که شاعر می‌تواند با استفاده از آن وحدت معنایی و نیز هماهنگی در ساختار و محتوا و نهایتاً ایجاد کشش برای درک پیام خویش را در سروده‌ی خود برای مخاطب باقی بگذارد و این ویژگی‌ها پیوندی مستقیم با اهداف و مضامین شعر نو دارد که در آن شاعر به دنبال بستری است که بتواند بدون دغدغه‌های ذهنی به اعتراض نسبت به وضع موجود و بیان خواسته‌ها و تمایلات خود بپردازد.
نمایه ها:
شعر | 
مسمط | 
کد نوشتار : 268525