پژوهش حاضر با عنوان «ارتباط حصر و قصر و تشبیه مضمر تفضیلی در دیوان حافظ»، به منظور بررسی و دریافت چگونگی ارتباط این دو مقوله‌ی مهم از علم معانی و بیان در دیوان حافظ انجام گرفته است. منابع اصلی تحقیق، کتاب‌های مهم و برجسته در زمینه بلاغت و به طور اخص معانی و بیان است. علاوه بر این کتب، به دلیل اینکه این پژوهش، درباره‌ی چگونگی ارتباط یک مبحث از علم معانی با مبحثی از علم بیان در دیوان حافظ است، این دیوان نیز به عنوان منبعی اصلی مورد استفاده قرار گرفته است. نظریه‌ی اصلی تحقیق، اثبات این مهم است که استفاده از تشبیه مضمرتفضیلی می‌تواند به عنوان یکی از روش‌های ایجاد حصر و قصر در دیوان حافظ به حساب‌آید و این روش تا کنون مورد توجه و بررسی قرار نگرفته است. علاوه براین مهم، در جریان بررسی ابیاتی که در آن‌ها تشبیه مضمر تفضیلی وجود دارد، نوع استعاره‌ی به کار رفته در بیت (مکنیه یا مصرحه) نیز مورد بررسی قرار گرفته است تا بتوان دریافت چگونه ارتباطی بین این دو مقوله از علم بیان وجود دارد. روش تحقیق بکار رفته در این پژوهش، روش توصیفی است و به منظور گردآوری اطلاعات لازم، از کتاب‌های مختلف معانی و بیان استفاده شده است تا بتوان به اشرافی کامل برحصر و قصر و تشبیه مضمر تفضیلی دست یافت. در نهایت برای تحلیل اطلاعات، روش آمار‌گیری به کار گرفته شده است. جامعه آماری مورد بررسی، ابیاتی از دیوان حافظ هستند که در آن‌ها تشبیه مضمر تفضیلی وجود دارد. یافته‌ی اصلی این پژوهش، اثبات این نظریه است که استفاده از تشبیه مضمر تفضیلی می‌تواند به عنوان یکی از شیوه‌های ایجاد حصر و قصر مورد استفاده قرار بگیرد. یافته‌ی کناری و فرعی نیز این نکته است که، تشبیه مضمر تفضیلی لزوماً همراه با استعاره‌ی مکنیه نیست. نکته‌ی آخر این‌که: پژوهش حاضر بیانگر این‌ است که بین دو علم معانی و بیان می توان راه‌های ارتباطی زیادی را اثبات کرد یا به وجود آورد که این مسأله بیانگر پویا بودن این دو شاخه از علم بلاغت است.
کد نوشتار : 318402