معدنکاری یکی از مهمترین فعالیت‌های انسانی است که نقش تاثیر گذاری در شکوفایی اقتصاد کشور‌ها دارد، اما در صورت مدیریت ناصحیح می‌تواند با ورود فلزات سنگین به محیط اطراف موجب آلودگی محیط‌زیست شود. در این مطالعه سعی شد تا با بررسی غلظت‌های فلزهای سنگین در نمونه‌های آب و رسوب رودخانه قلعه‌چای، به بررسی نقش معدنکاری در کانسار مس بایچه‌باغ واقع در شهرستان ماهنشان در استان زنجان بر محیط زیست منطقه مورد مطالعه پرداخته شود. در این تحقیق پس از تعیین 22 ایستگاه نمونه‌برداری در طول رودخانه، نمونه‌برداری از آب و رسوب در آذر ماه 1390 صورت گرفت. نمونه‌های رسوب به دو گروه اندازه ماسه (2000-63 میکرون) و رس (کوچکتر از 63 میکرون) تفکیک و با استفاده از روش استخراج ترتیبی غلظت فلزهای مس، سرب، روی، کادمیم، کبالت و آهن در هر نمونه با استفاده از دستگاه( ICP-OES( GENSIS FES اندازه‌گیری شد. غلظت فلزهای سنگین در نمونه‌های آب نیز با استفاده از دستگاه ولتامتری (797 Va computrace) صورت گرفت. غلظت فلزهای سنگین در نمونه‌های رسوب به اندازه ماسه از روند Pb>Cu>Zn>Cd>Co و در رسوبات به اندازه رس Pb>Cu>Zn>Co>Cd تبعیت می‌کند. مقایسه نتایج بدست آمده با استانداردهای سازمان بهداشت جهانی و استاندارد صنعتی ایران نشان می‌دهد که علی رغم حضور فلزهای مورد مطالعه در تمامی نمونه‌های آب، غلظت آنان از حداکثر مجاز تجاوز ننموده است. نتایج غلظت فلزهای سنگین در نمونه‌های رسوب نشان می‌دهد که نمونه‌های رسوب با اندازه ذرات کوچکتر (رس) مقدار بسیار بیشتری از فلزهای مذکور را نسبت به رسوبات درشت‌تر (ماسه) به خود جذب نموده‌اند. با توجه به حضور بالای فلزهای مورد مطالعه در مرحله باقیمانده (مرحله پنجم استخراج ترتیبی)، می‌توان گفت که احتمالا منشا آنان طبیعی بوده و از ژئوشیمی منطقه تبعیت می‌کند. نتایج شاخص زمین انباشتگی و فاکتور غنی شدگی نشان می‌دهد که رسوبات رودخانه مورد مطالعه به شدت به رسوبات کادمیم و سرب آلوده می‌باشند.
کد نوشتار : 255319