مقام و موقعیت زن در طول تاریخ اسلام از مسائل قابل تأمل این مقطع از تاریخ است. در این میان می‌توان از عایشه دختر ابی‌بکر به‌عنوان شخصیتی سیاسی – مذهبی وقایع صدر اسلام نام برد و تأثیر بسزایی در روند حوادث صدر اسلام داشته است و در این پژوهش به این مهم پرداخته خواهد شد. عایشه شخصیتی «وجیهه الملّه » داشت. از طرفی همسر پیامبر(ص) و از سوی دیگر دختر ابوبکر بود، علاوه بر اینها دارای سواد و حافظه قوی بود که وی را از دیگر همسران پیامبر متمایز می‌کرد. علاوه بر این موارد روی کارآمدن پدرش (ابوبکر) و پس از وی عمربن خطاب یار دیرین ابوبکر به وی این اجازه را می‌داد تا پس از رحلت پیامبر (ص) بر جریانات سیاسی – اجتماعی حضوری فعال و تعیین کننده داشته باشد تا جایی که در دوره سه خلیفه روی کارآمده پس از پیامبر (ص) وی نقش مشاور شرعی داشت و فتوا می‌داد شیخین نیز پیوسته وی را مورد احترام قرار داده و در امور مختلف از وی کسب تکلیف می‌کردند. این مسائل سبب گردید که به بررسی نقش عایشه در تحولات سیاسی- مذهبی پس از پیامبر (ص) بپردازیم. از جمله بارزترین مسائل سیاسی پس از رسول خدا که می‌توان به نقش مستقیم عایشه در شکل‌گیری آنان اشاره کرد قتل عثمان و جنگ جمل می‌باشد چرا که در جریان قتل عثمان برای نخستین بار خلیفه کشی در جامعه اسلامی باب گردید و همچنین در جریان جنگ جمل حرمت شکنی و جنگ داخلی گریبانگیر جامعه اسلامی گردید. عایشه با عدم اجرای فرامین دستورات پیامبر (ص) که صراحتاً همسران خود را به ماندن درخانه و عدم شرکت در چنین جریاناتی دستور می‌داد راه کوه و بیابان در پیش گرفت و موجب برپایی فتنه در بین مسلمانان، ریخته شدن خون‌های آنان شد. پس از جنگ جمل نیز با از بین رفتن قبح خروج بر خلیفه، معاویه به خود اجازه خروج علیه خلیفه را داد و جنگ صفین را به راه انداخت که پایه تمام این اقدامات و حرمت‌شکنی‌ها را می‌توان در اقدامات پیشین عایشه دانست. سوال اصلی پژوهش این است: «عایشه چرا و چگونه و تحت تأثیر چه عوامل و زمینه‌هایی در شکل‌گیری و دامن‌زدن به تحولات سیاسی و مذهبی پس از رحلت پیامبر ایفای نقش کرده است؟» و فرضیه‌ای که در مقابل این پرسش قرار می‌گیرد این است: «خصوصیات شخصیتی و جایگاه اجتماعی و خانوادگی عایشه به‌عنوان همسر پیامبر و دختر خلیفه اول مهم‌ترین عواملی هستند که به وی این امکان را داد تا در تحولات جامعه اسلامی پس از رحلت پیامبر به ایفای نقش بپردازد».
کد نوشتار : 243521