در همه کشورهاي جهان سدها با اهداف مختلفي مانند ذخيره آب، توليد برق، آبياري، کاهش سيلاب و غيره ساخته مي-شوند. تقريباً 60% رودخانه‌هاي بزرگ جهان توسط سدها قطع شده و اثرات قابل توجهي بر روي هيدرولوژي، مورفولوژي رودخانه و زيستگاه وارد مي‌کنند. نتيجه اين تغييرات، اختلال در تنوع زيستي، تخريب و زوال اکوسيستم‌ها مي‌باشد. در اين مطالعه، اثرات محيط‌زيستي پروژه سد رودبار لرستان با استفاده از روش ماتريس سريع ارزيابي اثرات توسعه يافته و شبکه‌هاي بيزين مورد ارزيابي قرار گرفته است. ماتريس سريع ارزيابي اثرات توسعه يافته با شناسايي اثرات و تعيين معني‌دار بودن آن‌ها و نيز با تعيين معيارهاي مختلف اثرات محيط‌زيستي پروژه را ارزيابي مي‌کند. در اين روش با تعيين معيارهاي کمي در فرآيند ارزيابي، کار پيش بيني و ارزيابي اثرات براي ارزيابان آسان‌تر و سريع‌تر شده است. از مزاياي اين روش در مقايسه با روش ماتريس سريع، لحاظ و برآورد "حساسيت زيستي منطقه تحت تاثير پروژه" مي‌باشد که در نتيجه آن به يک روش کارآمد تبديل شده است. همچنين، اثرات اين پروژه توسط شبکه‌هاي بيزين نيز مورد ارزيابي قرار گرفت. شبکه‌هاي بيزين بر اساس تئوري احتمال( Baeys (1763 به انتشار اطلاعات بين گره‌ها مي‌پردازد و به راحتي مي‌توانند به يک ابزار تصميم‌گيري در جهت کمک به مديريت منابع طبيعي تبديل شود. اين شبکه‌ها قادرند داده‌هاي ناهمگن را در يک شبکه گرد آورده و همچنين ارتباطات ميان آن‌ها را برقرار کنند. مهم‌تر از همه اين که مي‌توانند جمع‌بندي کرده و ما را به يک تصميم نهايي برسانند. نتايج حاصل از دو روش نشان داد که اثرات حاصل از اين پروژه بر محيط‌زيست منطقه مورد مطالعه به طور قابل ملاحظه‌اي منفي مي‌باشد. در روش ماتريس سريع ارزيابي اثرات توسعه یافته، در مرحله ساخت و ساز و بهره برداری به ترتیب 81.32 و 65.59 درصد از اثرات منفی و حدود 18.68 و 34.41 درصد از اثرات مثبت می باشند. همچنين، نتايج حاصل از مدل‌هاي بيوفيزيکي بالادست و پايين دست سد به ترتیب نشان داد که 72.6 و 69.1 درصد از اثرات در دامنه شدید اتفاق می افتند. اين يافته‌ها مي‌تواند بدين دليل باشد که اکثر اثرات منفي در پروژه‌هاي سدسازي دائمي، طولاني مدت و در يک گستره وسيع به وقوع مي‌پيوندند. در مطالعه مذکور با روش ماتريس سريع توسعه يافته راحت تر و در زمان کمتري مي توان به يک جمع‌بندي کلي از اثرات دست يافت و نيز مي‌توان تمام اثرات را به‌تنهايي مورد ارزيابي قرار داد. ولي در مدل شبکه بيزين نمي‌توان تمام اثرات را در مدل گنجاند و همچنين شناسايي اثرات و روابط بين آن‌ها کاري مشکل و زمان‌بر مي-باشد و در اين روش به اطلاعات دقيق‌تري از محيط‌زيست منطقه نياز است. از طرفي اين روش پويايي خاصي به اثرات مي‌بخشد به طوري که با معرفي سناريوهاي مختلف، مي‌توان اثرات مختلفي را مشاهده کرده و با نمايش روابط علت و معلولي، مي‌توان اثرات اوليه و ثانويه را به صورت گرافيکي نمايش داد. به طور کلي، اين دو روش مي‌توانند همديگر را تکميل کرده، چنانچه ماتريس سريع به شناسايي اثرات و شدت آن‌ها کمک کرده و مدل شبکه بيزين روابط بين اثرات را به طور دقيق‌تري مورد بررسي قرار مي-دهد.
کد نوشتار : 189474