بید سیب‌زمینی،(Zeller) (Lepidoptera: Gelechiidae) Phthorimaea operculella به عنوان یکی از مهم-ترین آفات خسارت‌زای محصول سیب‌زمینی (Solanum tuberosum L.) در انبار‌ها و مزارع در نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری می‌باشد. آگاهی از ویژگی‌های زیستی این آفت روی ارقام مختلف سیب‌زمینی، می‌تواند در معرفی ارقام نسبتا حساس یا غیر حساس نسبت به حمله این آفت مفید باشد. لذا این تحقیق با هدف تعیین و مقایسه‌ی پارامتر‌های زیستی و جدول زندگی آن روی برگ و غده‌ی ارقام مختلف سیب‌زمینی انجام شد. پارامترهای زیستی این آفت داخل اتاقک رشد با شرایط دمای 1 ± 24 درجه‌ی سانتی‌گراد و رطوبت نسبی 5 ± 65 درصد و دوره‌ی نوری 14 ساعت روشنایی و 10 ساعت تاریکی روی 10 رقم سیب‌زمینی شامل آگریا، آگاتا، آلمیرا، آریندا، بانبا، فیانا، مارفونا، راموس، ساتینا و ولوکس مورد بررسی قرار گرفت. پارامتر‌های جدول زندگی و تولید‌مثل با استفاده از معادلات کری و روش جک-نایف محاسبه شدند. مقادیر پارامتر‌های بدست آمده روی ارقام مورد آزمایش سیب‌زمینی در نرم‌افزار SPSS تجزیه‌ی آماری شدند. طولانی‌ترین طول دوره‌ی رشد نابالغی روی برگ‌های رقم مارفونا (29/47 روز) و روی غده‌های مربوط به رقم آگریا (30/51 روز) بدست آمد. بیشترین درصد تلفات مراحل نابالغی بید سیب‌زمینی (تخم تا حشره‌ی کامل) روی برگ رقم آگریا (55/92) و غده‌ی رقم مارفونا (59/40 درصد) بدست آمد. بیشترین وکمترین مقدار نرخ ذاتی افزایش جمعیت (rm) بید سیب‌زمینی به ترتیب روی برگ رقم آریندا برابر 0/107 و برگ رقم مارفونا 0/080 ماده/ماده/روز بدست آمد. همچنین این پارامتر روی غده‌ی رقم بانبا (0/130 ماده/ماده/روز) بیشترین و روی غده‌ی رقم مارفونا (0/090 ماده/ماده/روز) کمترین مقدار را داشت. کمترین مقدار نرخ خالص تولید‌مثل (R0) روی رقم مارفونا و به ترتیب برابر 13/06 روی برگ و 14/81 روی غده بود و بیشترین مقدار آن نیز روی برگ رقم آریندا (23/81) وغده‌ی رقم راموس (60/22) مشاهده شد. مقادیر پارامتر‌های تولید‌مثل، اختلاف معنی‌داری بین برگ و غده‌ی ارقام مختلف سیب-زمینی نشان داد. کمترین مقدار نرخ خالص باروری، نرخ خالص زادآوری، نرخ ناخالص باروری، نرخ ناخالص زادآوری، میانگین تعداد تخم گذاشته شده و تعداد تخم زادآور گذاشته شده توسط هر ماده در هر روز روی برگ و غده‌ی رقم مارفونا مشاهده شد. مقایسه‌ی برگ و غده‌ی ارقام مختلف سیب‌زمینی بر اساس هر یک از پارامتر‌های زیستی، نشان دهنده‌ی وجود اختلاف معنی‌داری بین برگ و غده‌ی این ارقام بود. بر اساس این نتایج بید سیب‌زمینی عملکرد نسبتاً پایینی روی برگ و غده‌ی رقم مارفونا داشته و در نتیجه این رقم در مقایسه با سایر ارقام مورد آزمایش نسبت به این آفت مقاوم‌تر بوده و می‌توان از این رقم در قالب یک برنامه‌ی مدیریت تلفیقی استفاده کرد.
کد نوشتار : 184157