مجموعه سروده‌هایی که به دوران هشت سالۀ جنگ تحمیلی و ارزش‌های دفاع مقدس پرداخته‌اند، شعر جنگ یا شعر دفاع مقدس نام می‌گیرند. «شعر جنگ» ویژگی‌های مخصوص به خود را دارد که یکی از آن‌ها حضور فرهنگ عاشورا در ابعاد گوناگون است. در این تحقیق، از میان چهار رکن اصلی قیام عاشورا- سوگ، پیام، عرفان و حماسه- به دو مسئلۀ حماسه و عرفان در شعر دفاع مقدس پرداخته شده‌است. از جلوه‌های حماسی عاشورا که در شعر دفاع مقدس بازتاب یافته‌است، می‌توان به سازش ناپذیری امام حسین(ع) در برابر ظالمان، نپذیرفتن ننگ و ذلت، ترجیح مرگ با عزت بر زندگی با ذلت و استقبال از شهادت در راه خدا اشاره کرد. در شعر این دوره، به دیگر حماسه‌سازان قیام عاشورا از جمله اباالفضل العباس(ع)، قاسم‌ابن الحسن(ع)، مسلم‌ابن-عوسجه، حبیب‌ابن‌مظاهر، حربن‌یزید و بزرگ‌بانوی عاشورا - حضرت زینب(س)- اشاره شده و گفتار و رفتار حماسی آنان به صورت مستقیم و غیر مستقیم در سروده‌های شاعران دفاع مقدس بازتاب یافته‌است. عرفان نیز از دیگر جلوه‌های عاشوراست که در شعر دفاع مقدس به آن پرداخته شده‌است و مفاهیمی مانند عشق به خدا، یاد خدا، ایثار و نثار، شکوه نماز، صبر و رضا و تسلیم را در خود جلوه‌گر ساخته‌است. نگاه عارفانه به «مرگ» از دیگر درس‌های عاشوراست. این دیدگاه، از آن‌جا که منجر به خلق تصاویری حماسی از مرگ و شهادت در راه خدا می‌شود، نقطۀ پیوند عرفان و حماسۀ عاشورایی در شعر دفاع مقدس است. هم‌چنین مفهوم «صبر» که زیباترین جلوۀ آن را حضرت زینب کبری(س) در کربلا و پس از آن در کوفه و شام به نمایش گذاشت، از دیگر مسائلی است که موجب خلق حماسه‌های ماندگار شد و همراهی عرفان و حماسه را در شخصیت ایشان و به تبع آن در شعر دفاع مقدس تجلی بخشید. در پیوند عرفان و حماسه باید گفت از آن‌جا که حماسۀ مقدس از معرفت سرچشمه می‌گیرد، خالق یک حماسۀ مقدس حتماً عارف است و از آن‌جا که عارف، هراسی از مرگ ندارد و به دنبال جلب رضای خداست، قطعاً یک حماسه ساز خواهد بود که مصادیق عارفان حماسه‌ساز و حماسه‌سازان عارف در عاشورا و دفاع مقدس بسیار بوده‌اند.
کد نوشتار : 179357